Kıbrıs’ın kuzeyinde LGBT
Homofobiyaya Karşı İnisiyatif - Lefkoşa
Tarihçe
Lezbiyen, Gey, Biseksüel ve Transeksüel (LGBT) kişiler toplum tarafından ahlaksızca davrandıkları düşünüldüğü için eşcinsellik denince Kıbrıs hala muhafazâkar bir ülke sayılıyor. Aslında bu olay adadaki yasal durumdan da kaynaklanıyor: Kıbrıs’ın İngiliz sömürgeciliği altında bulunduğu zamanlarda kadınlar arası değil sadece erkekler arası eşcinsel ilişki 1889’dan beri yasaklandı. Bu yasa, İngiliz sodomi yasası gibi lezbiyen ya da kadınlar arası eşcinsel ilişkilerden teknik bir şekilde söz etmedi.
1960’da Kıbrıs İngiltere’den tamamıyla bağımsız bir ülke olmasına karşın eski sodomi yasalarını yürürlükte tuttu. (1)
2002’de Güney Kıbrıs’ta cinsel eğilime karşı ayrımcılığı öngören bu yasalar tadil edilerek heteroseksüel ilişkilerde olduğu gibi eşcinsel ilişkilerde de yaş sınırını 17’ye getirilmesine karşın adanın kuzeyinde mevcut yasalar teorik olarak hala geçerliliğini koruyor. (2) Özel yaşam alanında ise mevcut yasa uzun süreden beri uygulanmıyor.
Kıbrıs’ın kuzeyindeki LGBT Durumu
1. Kamusal Alan
1.1. İş Yaşamı
İşyerinde karşılaşılan ayrımcılık her gün yaşanıyor. Eşcinsel kişiler cinsel kimliklerini gizlemeye mecbur bırakılıyorlar. Çünkü aksi takdirde işten atılma dahil yüksek risklerle karşı karşıya kalacaklarını biliyorlar. Bu, heteroseksüel meslektaşları gibi onları koruyacak ve haklarını güvence altına alabilecek hiçbir yasal düzenlemeye sahip olmadıklarından kaynaklanıyor.
1.2. Asker ve Polis
Ordu, kendisini açıkça belli eden eşcinsel kişileri kabul etmez. Eşcinsellerin maruz kaldığı ayrımcılık hergün yaşanıyor. Eşcinsellik kamusal hayatın bir parçası olmadığı için polis kontrollerinden ve ayrımcılıktan oluşan korku oldukça yüksektir.
1.3. Okul ve Üniversite
Kıbrıs’ın kuzeyindeki okulların müfredatlarında cinsel eğitim yoktur. Tabii ki konu eşcinsellik olunca bu da tamamıyla tabu sayılıyor. Sonuç olarak okul yaşındayken cinsel kimliğini keşfeden kişiler bu kimliğini gizlemeye mecbur bırakılıyorlar.
Kıbrıs’ın kuzeyindeki çoğu üniversite özeldir. Öğrenciler arasında bazen göreceli bir tolerans oluşabilir oysa öğretim üyelerinden genelde destek gelmez ve gay/lezbiyen öğrenci örgütleri yoktur.
1.4. Kitle İletişim Araçları
Eşcinsellik televizyon ve gazetelerde yaygın bir konu değildir ama son yıllarda eşcinsel kişilerin durumunu bildiren birkaç makale yayınlandı. (3) Kamuoyunu bilgilendiren çok önemli bir adım olarak nitelendirebiliriz. Genelde televizyon dizilerinde v.s. çıkan eşcinsel karakterler ya gülünçleştirilir ya da feminen olarak gösterilir. Öylece toplumdaki eşcinsel kişilerin imajı (ayrıca toplumun genel seksizmi de !) olumsuz bir şekilde onaylanıyor.
1.5. Cinsel Taciz
Akdeniz’deki erkek egemen öteki toplumlarda olduğu gibi Kıbrıs toplumu da “pasif” ve “aktif” erkek eşcinseller arasında bir fark yaratıp, bu seksist bakış açısı “pasif”likten çok “aktif” rolü daha kolay kabul eder. Sonuç olarak sözde pasif eşcinseller “kolay kadın” olarak nitelendirildikleri için birçok Kıbrıslı geyler, heteroseksüel kadınlar gibi kamusal (bazen de kişisel) alanda cinsel tacizle yüz yüze kalıyor.
2. Kişisel Alan
2.1.Aile
Muhafazakâr toplum yapısından dolayı eşcinsel kişilerin ailelerine açılması neredeyse imkansız oluyor. Ailelerinden gelen ayrımcılık, izolasyon ve baskılar Kıbrıs’ın kuzeyindeki çoğu eşcinselin en büyük korkusudur. Sıklıkla eşcinsel kişiler yalnız ve desteksiz kalıp ailelerinin içinde bir yabancılaşma duygusu yaşıyorlar. Aileler genelde gençlerin evlenip çocuk yapmasını bekliyorlar. Bu da kişilerin ailelerine yalan söyleyip evlenmeye zorlandığı eşinden de ayrı gizli bir hayat yaşamalarına neden oluyor. Aile yapısının içinde oluşan bir coming out sadece Batı Avrupalı görüşlere sahip olan bazı ailelerde istisna olarak görülebilir.
2.2. Eşcinsel Olmayan Arkadaşlar
Gençler arasındaki iletişim yukarıda anlatılan ailedeki durumla karşılaştırıldığında hafif bir değişim görülebilir. Eşcinsel kişilerle heteroseksüel dostlar arasında coming out ve kişisel paylaşımlar gittikçe çoğalıyor. Bu paylaşımlar eşcinsel kişiler için genellikle gey “toplum”unun dışındaki tek açılım ve görüş alışverişi fırsatı oluyor.
3. Gay Life
3.1. Bar ve Club
Kıbrıs’ın kuzeyindeki Girne’de bulunan ve geylerin sıklıkla buluştuğu bir mekan vardı. Fakat sahibi polisle birçok kez sorunla karşı karşıya kaldığı için bar en sonunda 2005’te tamamen kapandı. Genellikle Kıbrıs’taki gey bar sahipleri, bu tür yerlerin açılmasına çeşitli bahanelerle engel koymaya çalışan polis ve başka otoritelerle sürekli çatışmada bulunuyorlar. Mağusa’da transeksüellerin gittiği bir bar da çalışmaktadır. Şu anda gey bara gitmek isteyen eşcinsel kişiler Kıbrıs’ın güneyine (Larnaka ve Limasol’a) gitmeye mecbur bırakılıyor. Fakat orada da sebebi olmayan polis müdahaleleri görülebiliyor.
3.2. Hamam ve Buluşma Yerleri
Lefkoşa’nın kuzeyinde ve Girne’de faaliyet gösteren ve Kıbrıslı Rumlar tarafından da ziyaret edilen üç hamam önemli birer buluşma yeridir. Ayrıca Lefkoşa ve Girne’de bulunan parklar da var, gerçi bu yerler sıklıkla görülen homofobik saldırılar ve polis kontrollerinden dolayı tehlikeli sayılıyor.
3.3. İnternet
Başka eşcinsel kişilerle temas kurmak için en önemli araçlardan birisi de uluslararası ve yerel internet sayfalarıdır. Bu önem Kıbrıslı Türk eşcinsellerin izolasyonu ve dışa kapalılığından kaynaklanıyor. Randevulaşmaktan başka bu tür internet sayfaları iletişim ve görüş alışverişine olanak sağlıyor.
Beklentiler
Asıl sorun, gey özgürleştirme etkinliklerinin oluşmasını imkansızlaştıran mevcut yasadır. Dışa açılım korkusuna sebep olan bu yasa herhangi bir örgütlenmiş hareketi başlangıçta öldüren bir kısır döngü yaratıyor. Bu sebepten ötürü çağdışı bu yasanın değişmesi kaçınılmaz olarak gerekmektedir.
Bu amacı gerçekleştirebilmek için Kıbrıs’ın kuzeyindeki yaşayan LGBT kişiler, Avrupa Parlamentosu yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi gibi kurumların acilen ihtiyacı hissedilen yasa değişimi konusunda Kıbrıs Türk Hükümetine baskı yaratacaklarını umuyorlar.
Ayrıca Kıbrıs toplumunun büyük bir kısmının eşcinselliğe karşı sahip olduğu önyargılarını kırmak için kamusal mekanlarda (örneğin okul ve üniversitelerde) resmi ve gayrı resmi kurumlar tarafından özenle hazırlanan etkinliklere ihtiyaç duyulmaktadır.
(1) Kaynakça: www.answers.com/topic/lgbt-rights-in-cyprus, 12.07.2007
(2) Fasıl 154 Ceza Yasası'nın "Ahlaka Aykırı Suçlar" bölümündeki ilgili maddeler şöyle:
“Doğaya aykırı suçlar
171. Her kim -
(a) Doğa düzenine aykırı olarak herhangi bir kişi ile cinsi münasebette bulunur; veya
(b) Doğa düzenine aykırı olarak bir erkeğin kendisi ila cinsi münasebette bulunmasına müsaade ederse ağır bir suç işlemiş olur ve beş yılı geçmeyen hapis cezası ile cezalandırılır.
Şiddet kullanarak doğaya aykırı suçlar
172. Her kim, yukarıdaki 171. maddede sözü edilen suçlardan birini şiddet kullanarak işlerse ağır bir suç işlemiş olur ve on dört yılı geçmeyen hapis cezası ile cezalandırılır.
Teşebbüs
173. Her kim, 171. maddede sözü edilen suçlardan birini işlemeye teşebbüs ederse, ağır bir suç işlemiş olur ve üç yılı geçmeyen hapis cezası ile cezalandırılır."
(3) Örneğin bkz.: Anıl Işık, “Cinsel eğilim”le ilgili ayrımcı yasalar tadil ediliyor, Kıbrıs Gazetesi, 11.10.2006 http://www.kibrisgazetesi.com/popup.php/cat/2/news/32919/PageName/Ic_Hab... YKP:İnsan hak ve özgürlüklerine saygı gösterilsin açıklama, Yeniçağ , 13.10.2006
*Konuyla ilgili haberler:
Perşembe, 26 Temmuz, 2007
“Lezbiyen, Gey, Biseksüel ve Transeksüel (LGBT) kişiler toplum tarafından ahlaksızca davrandıkları düşünüldüğü için eşcinsellik denince Kıbrıs hala muhafazâkar bir ülke sayılıyor. Aslında bu olay adadaki yasal durumdan da kaynaklanıyor.” Homofobiyaya Karşı İnisiyatif Kıbrıs’taki LGBT hayatı ve tarihçeyi anlatıyor. Homofobiyaya Karşı İnisiyatif - Lefkoşa
Tarihçe
Lezbiyen, Gey, Biseksüel ve Transeksüel (LGBT) kişiler toplum tarafından ahlaksızca davrandıkları düşünüldüğü için eşcinsellik denince Kıbrıs hala muhafazâkar bir ülke sayılıyor. Aslında bu olay adadaki yasal durumdan da kaynaklanıyor: Kıbrıs’ın İngiliz sömürgeciliği altında bulunduğu zamanlarda kadınlar arası değil sadece erkekler arası eşcinsel ilişki 1889’dan beri yasaklandı. Bu yasa, İngiliz sodomi yasası gibi lezbiyen ya da kadınlar arası eşcinsel ilişkilerden teknik bir şekilde söz etmedi.
1960’da Kıbrıs İngiltere’den tamamıyla bağımsız bir ülke olmasına karşın eski sodomi yasalarını yürürlükte tuttu. (1)
2002’de Güney Kıbrıs’ta cinsel eğilime karşı ayrımcılığı öngören bu yasalar tadil edilerek heteroseksüel ilişkilerde olduğu gibi eşcinsel ilişkilerde de yaş sınırını 17’ye getirilmesine karşın adanın kuzeyinde mevcut yasalar teorik olarak hala geçerliliğini koruyor. (2) Özel yaşam alanında ise mevcut yasa uzun süreden beri uygulanmıyor.
Kıbrıs’ın kuzeyindeki LGBT Durumu
1. Kamusal Alan
1.1. İş Yaşamı
İşyerinde karşılaşılan ayrımcılık her gün yaşanıyor. Eşcinsel kişiler cinsel kimliklerini gizlemeye mecbur bırakılıyorlar. Çünkü aksi takdirde işten atılma dahil yüksek risklerle karşı karşıya kalacaklarını biliyorlar. Bu, heteroseksüel meslektaşları gibi onları koruyacak ve haklarını güvence altına alabilecek hiçbir yasal düzenlemeye sahip olmadıklarından kaynaklanıyor.
1.2. Asker ve Polis
Ordu, kendisini açıkça belli eden eşcinsel kişileri kabul etmez. Eşcinsellerin maruz kaldığı ayrımcılık hergün yaşanıyor. Eşcinsellik kamusal hayatın bir parçası olmadığı için polis kontrollerinden ve ayrımcılıktan oluşan korku oldukça yüksektir.
1.3. Okul ve Üniversite
Kıbrıs’ın kuzeyindeki okulların müfredatlarında cinsel eğitim yoktur. Tabii ki konu eşcinsellik olunca bu da tamamıyla tabu sayılıyor. Sonuç olarak okul yaşındayken cinsel kimliğini keşfeden kişiler bu kimliğini gizlemeye mecbur bırakılıyorlar.
Kıbrıs’ın kuzeyindeki çoğu üniversite özeldir. Öğrenciler arasında bazen göreceli bir tolerans oluşabilir oysa öğretim üyelerinden genelde destek gelmez ve gay/lezbiyen öğrenci örgütleri yoktur.
1.4. Kitle İletişim Araçları
Eşcinsellik televizyon ve gazetelerde yaygın bir konu değildir ama son yıllarda eşcinsel kişilerin durumunu bildiren birkaç makale yayınlandı. (3) Kamuoyunu bilgilendiren çok önemli bir adım olarak nitelendirebiliriz. Genelde televizyon dizilerinde v.s. çıkan eşcinsel karakterler ya gülünçleştirilir ya da feminen olarak gösterilir. Öylece toplumdaki eşcinsel kişilerin imajı (ayrıca toplumun genel seksizmi de !) olumsuz bir şekilde onaylanıyor.
1.5. Cinsel Taciz
Akdeniz’deki erkek egemen öteki toplumlarda olduğu gibi Kıbrıs toplumu da “pasif” ve “aktif” erkek eşcinseller arasında bir fark yaratıp, bu seksist bakış açısı “pasif”likten çok “aktif” rolü daha kolay kabul eder. Sonuç olarak sözde pasif eşcinseller “kolay kadın” olarak nitelendirildikleri için birçok Kıbrıslı geyler, heteroseksüel kadınlar gibi kamusal (bazen de kişisel) alanda cinsel tacizle yüz yüze kalıyor.
2. Kişisel Alan
2.1.Aile
Muhafazakâr toplum yapısından dolayı eşcinsel kişilerin ailelerine açılması neredeyse imkansız oluyor. Ailelerinden gelen ayrımcılık, izolasyon ve baskılar Kıbrıs’ın kuzeyindeki çoğu eşcinselin en büyük korkusudur. Sıklıkla eşcinsel kişiler yalnız ve desteksiz kalıp ailelerinin içinde bir yabancılaşma duygusu yaşıyorlar. Aileler genelde gençlerin evlenip çocuk yapmasını bekliyorlar. Bu da kişilerin ailelerine yalan söyleyip evlenmeye zorlandığı eşinden de ayrı gizli bir hayat yaşamalarına neden oluyor. Aile yapısının içinde oluşan bir coming out sadece Batı Avrupalı görüşlere sahip olan bazı ailelerde istisna olarak görülebilir.
2.2. Eşcinsel Olmayan Arkadaşlar
Gençler arasındaki iletişim yukarıda anlatılan ailedeki durumla karşılaştırıldığında hafif bir değişim görülebilir. Eşcinsel kişilerle heteroseksüel dostlar arasında coming out ve kişisel paylaşımlar gittikçe çoğalıyor. Bu paylaşımlar eşcinsel kişiler için genellikle gey “toplum”unun dışındaki tek açılım ve görüş alışverişi fırsatı oluyor.
3. Gay Life
3.1. Bar ve Club
Kıbrıs’ın kuzeyindeki Girne’de bulunan ve geylerin sıklıkla buluştuğu bir mekan vardı. Fakat sahibi polisle birçok kez sorunla karşı karşıya kaldığı için bar en sonunda 2005’te tamamen kapandı. Genellikle Kıbrıs’taki gey bar sahipleri, bu tür yerlerin açılmasına çeşitli bahanelerle engel koymaya çalışan polis ve başka otoritelerle sürekli çatışmada bulunuyorlar. Mağusa’da transeksüellerin gittiği bir bar da çalışmaktadır. Şu anda gey bara gitmek isteyen eşcinsel kişiler Kıbrıs’ın güneyine (Larnaka ve Limasol’a) gitmeye mecbur bırakılıyor. Fakat orada da sebebi olmayan polis müdahaleleri görülebiliyor.
3.2. Hamam ve Buluşma Yerleri
Lefkoşa’nın kuzeyinde ve Girne’de faaliyet gösteren ve Kıbrıslı Rumlar tarafından da ziyaret edilen üç hamam önemli birer buluşma yeridir. Ayrıca Lefkoşa ve Girne’de bulunan parklar da var, gerçi bu yerler sıklıkla görülen homofobik saldırılar ve polis kontrollerinden dolayı tehlikeli sayılıyor.
3.3. İnternet
Başka eşcinsel kişilerle temas kurmak için en önemli araçlardan birisi de uluslararası ve yerel internet sayfalarıdır. Bu önem Kıbrıslı Türk eşcinsellerin izolasyonu ve dışa kapalılığından kaynaklanıyor. Randevulaşmaktan başka bu tür internet sayfaları iletişim ve görüş alışverişine olanak sağlıyor.
Beklentiler
Asıl sorun, gey özgürleştirme etkinliklerinin oluşmasını imkansızlaştıran mevcut yasadır. Dışa açılım korkusuna sebep olan bu yasa herhangi bir örgütlenmiş hareketi başlangıçta öldüren bir kısır döngü yaratıyor. Bu sebepten ötürü çağdışı bu yasanın değişmesi kaçınılmaz olarak gerekmektedir.
Bu amacı gerçekleştirebilmek için Kıbrıs’ın kuzeyindeki yaşayan LGBT kişiler, Avrupa Parlamentosu yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi gibi kurumların acilen ihtiyacı hissedilen yasa değişimi konusunda Kıbrıs Türk Hükümetine baskı yaratacaklarını umuyorlar.
Ayrıca Kıbrıs toplumunun büyük bir kısmının eşcinselliğe karşı sahip olduğu önyargılarını kırmak için kamusal mekanlarda (örneğin okul ve üniversitelerde) resmi ve gayrı resmi kurumlar tarafından özenle hazırlanan etkinliklere ihtiyaç duyulmaktadır.
(1) Kaynakça: www.answers.com/topic/lgbt-rights-in-cyprus, 12.07.2007
(2) Fasıl 154 Ceza Yasası'nın "Ahlaka Aykırı Suçlar" bölümündeki ilgili maddeler şöyle:
“Doğaya aykırı suçlar
171. Her kim -
(a) Doğa düzenine aykırı olarak herhangi bir kişi ile cinsi münasebette bulunur; veya
(b) Doğa düzenine aykırı olarak bir erkeğin kendisi ila cinsi münasebette bulunmasına müsaade ederse ağır bir suç işlemiş olur ve beş yılı geçmeyen hapis cezası ile cezalandırılır.
Şiddet kullanarak doğaya aykırı suçlar
172. Her kim, yukarıdaki 171. maddede sözü edilen suçlardan birini şiddet kullanarak işlerse ağır bir suç işlemiş olur ve on dört yılı geçmeyen hapis cezası ile cezalandırılır.
Teşebbüs
173. Her kim, 171. maddede sözü edilen suçlardan birini işlemeye teşebbüs ederse, ağır bir suç işlemiş olur ve üç yılı geçmeyen hapis cezası ile cezalandırılır."
(3) Örneğin bkz.: Anıl Işık, “Cinsel eğilim”le ilgili ayrımcı yasalar tadil ediliyor, Kıbrıs Gazetesi, 11.10.2006 http://www.kibrisgazetesi.com/popup.php/cat/2/news/32919/PageName/Ic_Hab... YKP:İnsan hak ve özgürlüklerine saygı gösterilsin açıklama, Yeniçağ , 13.10.2006
*Konuyla ilgili haberler:
- Yorum yazmak için giriş yapın veya kayıt olun
Yorumlar
Homofobiyaya Karsi Inisiyatif
Homofobiyaya Karsi Inisiyatif'i orgutlenmeye basladigimiz gunden beri yaptiklarimizi size ozetleyecek olursak; kisa bir sure once adada temaslarda bulunan Avrupa Parlamentosu Yesiller Grubu uyelerini kuzeyde yasayan escinsellerin durumu hakkinda bilgilendirecek bir rapor hazirladik. Hazirlanan bu raporla parlamenterlerin mevcut durumdan haberdar olmasi ve de yasal mevzuatin degistirilmesi konusunda hukumete bu konuda baski uygulamalarini saglamak amaclandi. Bazi gelismeler dogrultusunda bu parlamenterlerle birlikte Turkiye'de faal olan bazi escinsel orgutlerle de temasa gecildi. Parlamenterlere gonderdigimiz metnin ingilizce versiyonu http://news.kaosgl.com/item/2007/7/14/lgbt-in-the-northern-part-of-cyprus adresinde, turkce metin de http://www.kaosgl.org/node/1288 adreslerinde yayinlandi. Ayrica Kaos GL'deki bazi arkadaslarin hazirlanan bu raporu bianet.org adresine gondermesiyle oradan da bircok escinsel orgutun web adreslerine dagitimi saglandi.1 Agustos 2007 tarihli Yeni Duzen gazetesinde de Sevgul Uludag'in hazirlamis oldugu medya haberleri kosesinde bianet'ten yapilan alintiyla yayinlandi. Sonradan kararlastirdigimiz ve boylesi hassas bir durumda hareket olanagimizi artiracagina da inandigimiz, kamuoyu huzuruna kisisel olarak degil bir kitle oldugumuzu belirtecek sekilde cikmanin daha dogru bir adim olacagi inanciyla Homofobiyaya Karsi Inisiyatif adi altinda orgutlenme calismalarina basladik. Ayrica su anda faal olarak gorevde bulunan Kibris Turk Insan Haklari Vakfi'nda yeni olusturulan Cinsiyetler Arasi Esitlik Komitesi yetkilileriylede temasa gectik. Su anda yapmaya calistigimiz sey, hazirlanan bu raporu meclis baskanina sunmadan once hem raporu destekleyecegine inandigimiz hem de escinsel bireylerin gerek gunluk hayatlarinda gerek de ozel hayatlarinda karsi karsiya kaldigi her turlu ayrimcilik, baski ve siddeti belirtecek metinler toplayip bir arsiv olusturmak. Birlikte hareket etmek dusuncesiyle bizlere destek olabilecek heteroseksuel kisilerin de konuyla ilgili fikir ve dusunceleri bizler icin cok onemli. Yasal haklarimizin alinmasi yonunde ve toplumun genel yapisinda hakim olan homofobik davranislara verilecek mucadelede de bir kitle oldugumuzu belirtmemiz acisindan toplanan bu metinlerin coklugu, farkli gorus ve deneyimler icermesi bizce cok onemli. Simdiye kadar gonderilen mailler bir arsiv olusturmak icin yeterli olamadi. Bu yuzden hepinizden konuyla ilgili dusuncelerinizi belirten uc bes satir da olsa mailleri gondermenizi dort gozle bekliyoruz.
Ileride meydana gelecek gelismeleri sizlere yine aktaracagiz. en yakin zamanda da sizden konuyla ilgili dusuncelerinizi belirten mail'i bekliyoruz.
Not: Gonderilen butun mailler anonim olarak kullanilacaktir..... , Bu maili cevrenizde bize destek olabilecegine inandiginiz kisilere de gonderip bizimle iletisim kurmalarini saglarsaniz seviniriz.
Iletisim icin hena2@superonline.com adresinden bizlere ulasabilirsiniz.
Saygilar
Homofobiyaya Karsi Inisiyatif
KIBRIS...KIBRIS...